Chuyện nghề
Viết sao cho người khác muốn nghe #6: Đừng chờ đủ giỏi mới chia sẻ
Bạn không cần lên đến đỉnh mới chỉ đường được cho người đang ở chân núi
Một cô giáo IELTS 8.5 từng nói với mình: "Em sợ mình chưa đủ giỏi để chia sẻ kinh nghiệm."
Mình điếc ngang luôn. Mặt kiểu: bà nói thiệt hả bà thơ? 8.5 IELTS mà còn chưa thấy đủ giỏi thì còn đợi tới khi nào.
Thực ra đây là cái bẫy tâm lý xuất phát từ nỗi sợ bị đánh giá phán xét mà thôi.
Sự thật là bạn không cần phải lên đến đỉnh cao mới có thể giúp đỡ người khác.
Giả sử bạn đang leo núi. Bạn đứng ở độ cao 500m, nhìn thấy một bạn khác đang loay hoay ở độ cao 200m. Liệu bạn có cần leo lên đỉnh 1000m mới có thể chỉ đường cho bạn ấy không?
Đương nhiên là không! Chỉ cần bạn đi trước một đoạn, bạn đã có thể chia sẻ những gì mình học được trên con đường đó rồi.
Content chuyên môn cũng vậy thôi.
Hai lợi thế của người "chưa đủ giỏi"
Và thực tế, những người "chưa đủ giỏi" lại có 2 lợi thế bất ngờ:
1. Gần gũi với khó khăn
Bạn còn nhớ rõ cảm giác chật vật, những lúc bế tắc, những sai lầm mình từng mắc. Điều này giúp bạn đồng cảm và đưa ra lời khuyên thực tế hơn.
Mình từng gặp nhiều cao thủ IELTS. Họ chỉ cần xem TV Shows hay đọc sách là tự nhiên giỏi tiếng Anh. Thế nhưng lời khuyên của họ - "cứ xem phim là sẽ giỏi thôi" - lại không hiệu quả với mình tí nào.
2. Ngôn ngữ dễ hiểu
Bạn chưa "ngập" trong chuyên môn nên vẫn biết cách giải thích phức tạp bằng ngôn ngữ đơn giản. Không sa đà vào thuật ngữ khó hiểu hay câu từ hoa mỹ.
Hai cách để bắt đầu từ hôm nay
Vậy làm thế nào để bắt đầu chia sẻ ngay từ hôm nay?
Cách 1: Viết cho bản thân 2 năm trước
Mỗi khi không biết viết gì, bạn chỉ cần nhớ lại trong 2 năm qua, bạn đã học được gì, tiến bộ gì và chia sẻ lại phiên bản bạn-2-năm-trước.
Hãy viết như thể bạn đang "gửi thư" cho chính mình trong quá khứ - những bài học để tránh sai lầm, những phương pháp để tiến bộ nhanh hơn.
Note nhỏ: "2 năm" chỉ là cột mốc tượng trưng. Bạn có thể tuỳ biến thành 1 năm, 1 tháng, 1 tuần miễn là có ý tưởng. Hay thậm chí '4h30 chiều' hôm nay so với hôm trước cũng đủ cho bạn đổi đời rồi ha.
Cách 2: Hướng dẫn người ở level thấp hơn bạn chút xíu
Giống ví dụ leo núi ở trên. Bạn không cần IELTS 8.0, mà chỉ cần 6.0 hay thậm chí 5.0 cũng đủ để hướng dẫn cho 1 bạn mất gốc tiếng Anh rồi.
Dễ hình dung hơn là bạn không cần là nhà toán học để dạy toán cấp 1 vậy á. Dù bạn đang học lớp 6 vẫn không sao cả. Bạn vẫn đủ kiến thức để giải toán lớp 5 mà.
Và rõ ràng là những nhà toán học thường hay diễn giải vấn đề phức tạp và khó hiểu hơn học sinh lớp 5 rất nhiều.
Khi vẫn sợ bị đánh giá là nông cạn
"Nhưng mình vẫn sợ bị đánh giá vì nông cạn"
Cái này mình đồng cảm nè. Vì mình cũng từng có nhiều suy nghĩ đó, và tới bây giờ nó vẫn còn thường trực mà.
Giải pháp là: mình tập trung chia sẻ những trải nghiệm chân thực của chính mình.
Những gì mình chia sẻ đều là những gì mình đã trải qua và có chút thành quả nho nhỏ nhất định. Mình không cố phóng đại nó là chân lý hay khẳng định mình là chuyên gia. Vì mình biết rất rõ mình đang ở đâu và cần học hỏi rất nhiều.
Bên cạnh đó, mình xác định rất rõ độc giả hướng tới là những bạn mới bắt đầu viết content. Họ là những người đang chập chững vượt qua nỗi sợ để xuất bản bài post đầu tiên. Hay vẫn còn mắc kẹt với câu chuyện viết bài lan man, khó đọc.
Mình tin rằng giá trị không đến từ việc bạn "hoàn hảo" mà đến từ việc bạn "hữu ích". Chỉ cần kiến thức của bạn giúp được 1 người, thì đó đã là content có giá trị rồi.
Vậy thay vì chờ đợi, hãy bắt đầu từ hôm nay. Viết về một bài học bạn đã từng học, một sai lầm bạn đã tránh được, hay một phương pháp bạn đang áp dụng.
Ai biết được, có lẽ đó chính là điều mà ai đó đang cần tìm kiếm đấy!