Hôm nay viết gì? 7 nguồn ý tưởng quanh lớp học của giáo viên

Sáng mở máy, trang trống, không biết hôm nay viết gì. Lúc này đừng ngồi nghĩ. Hãy đi hỏi bảy chỗ dưới đây.

Bảy chỗ này đều nằm sẵn quanh lớp học của bạn. Mỗi chỗ mình viết một câu hỏi để tự trả lời trong 2 phút, và một prompt để nhờ AI hỏi tiếp cho ra bài. Bạn chỉ cần chọn một nguồn ý tưởng, trả lời một câu, là có hạt giống cho bài hôm nay.

Cách ghi ý vào sổ hay Notion mình đã kể ở bài #4 của series Viết sao cho người khác muốn nghe. Bài này làm việc khác: chỉ cho bạn chỗ nào để đào khi sổ còn trống.

Trước khi bắt đầu: một luật cho prompt

Mọi prompt bên dưới đều theo một kiểu: bạn kể, AI hỏi lại. Không prompt nào bảo AI viết bài thay bạn. Lý do nằm ở bài "Đừng bảo AI viết thay bạn": chuyện thật chỉ bạn có, AI chỉ giúp bạn moi nó ra.

Chỗ nào thấy dấu [ ] trong prompt thì thay bằng chuyện của bạn.

1. Câu hỏi người ta hay hỏi bạn

Marcus Sheridan, tác giả cuốn They Ask, You Answer, xây cả phương pháp content trên một ý: người mua luôn có sẵn những câu hỏi, hãy trả lời chúng công khai. Với giáo viên, đó là câu của phụ huynh, học viên, đồng nghiệp.

Hỏi bản thân: Tuần này có ai hỏi mình câu gì mà mình đã trả lời hơn một lần?

Mỗi câu lặp lại là một bài. Người hỏi một lần thường có thêm mười người cùng thắc mắc mà không dám hỏi.

Dưới đây là 10 câu phụ huynh và học viên hay hỏi mình: [dán 10 câu]. Hãy nhóm chúng theo chủ đề, chỉ ra câu nào nhiều người cùng băn khoăn nhất, rồi gợi ý 3 góc viết cho câu đó. Chưa viết bài, chỉ gợi ý góc.

2. Lỗi sai lặp lại trong lớp

Cùng một lỗi mà học viên khoá nào cũng mắc là chất liệu rất tốt. Bạn đã nhìn nó hàng chục lần, nên bạn không còn thấy nó đặc biệt. Người ngoài thì thấy.

Hỏi bản thân: Lỗi nào mình sửa nhiều nhất trong một tháng qua? Học viên thường nghĩ gì trong đầu khi mắc lỗi đó?

Nhớ ẩn danh người mắc lỗi. Bài chỉ cần nói về lỗi, không cần nói về ai.

Lỗi học viên của mình hay mắc: [mô tả lỗi]. Hãy hỏi mình 5 câu để làm rõ vì sao học viên mắc lỗi này và mình thường sửa thế nào. Mỗi lần hỏi một câu, đợi mình trả lời rồi mới hỏi tiếp.

3. Khoảnh khắc khựng trong buổi dạy

Có lúc bạn giải thích mà lớp ngơ ra. Có lúc cả lớp bật cười. Có lúc bạn phải đổi cách dạy ngay giữa buổi. Những khoảnh khắc ấy là cảnh mở bài sẵn, vì có người, có tình huống, có chuyển biến.

Hỏi bản thân: Buổi gần nhất, có phút nào mình phải đổi cách làm giữa chừng không? Đổi vì cái gì?

Hôm nay trong lớp mình có chuyện này: [kể thô vài câu, không cần hay]. Hãy hỏi mình 5 câu để moi ra chi tiết cụ thể (ai nói gì, mình nghĩ gì, mình làm gì), và 1 câu hỏi xem chuyện này nói lên điều gì về cách học.

4. Việc bạn làm sau cánh gà

Học viên chỉ thấy buổi dạy. Họ không thấy bạn chọn tài liệu thế nào, bỏ đi những gì, soạn một bài mất bao lâu. Trong 5 loại content tuyển sinh, đây là loại Behind the Scenes, loại dễ viết nhất vì bạn chỉ cần kể việc mình đang làm. Bạn có thể xem đủ 5 loại ở tài liệu miễn phí này.

Hỏi bản thân: Tuần này mình đã quyết định bỏ cái gì ra khỏi giáo án, và vì sao?

Mình vừa soạn bài về [chủ đề]. Hãy hỏi mình 5 câu về những lựa chọn mình đã làm và những thứ mình đã bỏ đi, rồi tóm lại thành 3 chi tiết mà người ngoài nghề sẽ thấy bất ngờ.

5. Chỗ bạn làm khác đồng nghiệp

Đây là nguồn ý tưởng khó khai thác nhất và cũng đáng nhất, vì nó cho người đọc lý do nhớ bạn. Nếu mười giáo viên cùng đăng mẹo học từ vựng, người ta nhớ người nào có một quan điểm riêng.

Hỏi bản thân: Có điều gì trong nghề mà nhiều người làm một kiểu, còn mình làm kiểu khác? Mình tin điều gì mà không phải ai cũng tin?

Nếu chưa trả lời được ngay thì không sao. Hãy để AI hỏi giúp.

Hãy phỏng vấn mình để tìm ra một quan điểm riêng về nghề dạy tiếng Anh. Hỏi từng câu một. Gồm: điều mình thấy giáo viên hay làm mà mình không làm, điều mình từng làm sai, điều mình sẵn sàng tranh luận. Sau 6 câu, liệt kê những quan điểm bạn nghe thấy, đừng tự thêm quan điểm của bạn.

6. Nỗi lo trước khi người ta đăng ký

Người sắp đăng ký thường có vài câu chưa dám hỏi: học có hợp mình không, mất bao lâu, ai không nên học khoá này. Sheridan gọi nhóm này là các câu về chi phí và về vấn đề, và khuyên nên nói thẳng thay vì né.

Hỏi bản thân: Mình nghĩ lớp mình không hợp với ai? Học viên cũ từng lo điều gì trước khi vào học?

Bài viết thẳng về chuyện "ai không nên học" thường được tin hơn bài nói ai cũng học được. Lưu ý: chỉ nói điều bạn biết chắc, đừng hứa thời gian hay kết quả.

Mình dạy [mô tả lớp]. Hãy đóng vai một phụ huynh đang phân vân và hỏi mình 7 câu khó nhất trước khi quyết định đăng ký. Hỏi thẳng, đừng nể. Mình sẽ trả lời từng câu.

7. Kho bài của người khác (swipe file)

Austin Kleon, trong Steal Like an Artist, khuyên giữ một "swipe file": nơi chứa những thứ bạn thấy hay để quay lại khi cần cảm hứng. Cái cần lấy là cấu trúc, không phải câu chữ.

Hỏi bản thân: Bài nào mình đọc gần đây mà dừng lại đọc hết? Nó mở bằng gì, chuyển đoạn ra sao?

Mỗi lần thấy bài hay, lưu link vào một chỗ duy nhất. Khi bí, mở ra, chọn một bài, rồi hỏi AI như dưới đây.

Đây là bài viết mình thích: [dán bài]. Hãy chỉ ra cấu trúc của nó (cách mở, các phần, cách kết) mà không nhắc lại nội dung. Sau đó hỏi mình 5 câu để mình viết một bài có cấu trúc tương tự bằng chuyện của riêng mình.

Dùng cấu trúc thì được. Chép câu chữ thì không, vì người đọc và người viết gốc đều nhận ra.

Cách dùng cả bảy nguồn ý tưởng trong một tuần

Nếu cần một cái lịch cho đỡ phải nghĩ, mình gợi ý thế này (đây là gợi ý để bạn thử, bạn chỉnh theo lịch dạy của mình):

1. Đầu tuần: gom những câu hỏi người ta hay hỏi bạn.
2. Sau buổi dạy nào có khoảnh khắc khựng lại: ghi ngay ba dòng thô.
3. Cuối tuần: chọn một nguồn ý tưởng để chạy prompt, rồi ngồi viết.

Mỗi lần chỉ cần một hạt giống. Bài hôm nay chỉ cần một câu trả lời thật.

Mang về dùng ngay

Chọn một nguồn ý tưởng. Trả lời câu hỏi tự hỏi của nguồn đó bằng hai ba dòng thô. Chạy prompt tương ứng. Hết 15 phút, bạn sẽ có một hạt giống và vài câu trả lời có thể thành bài.

Nếu muốn biết hạt giống ấy hợp với loại bài nào, bạn đọc 5 loại content tuyển sinh rồi xếp nó vào loại gần nhất.

Còn bạn, nguồn ý tưởng nào đang nằm sẵn trong lớp mà bạn chưa khai thác?