Chuyện nghề
Viết sao cho người khác muốn nghe #4: Làm sao để hết bí ý
Ý tưởng không đến lúc ngồi cắn bút. Nó đến từ quan sát, ghi nhận, và một kho ý tưởng có hệ thống.
"Tự nhiên bí idea viết bài á anh. What to do?"
Nay có bạn mentee hỏi mình câu này. Đoán là nhiều bạn cũng đang gặp tình trạng tương tự nên sẵn đây mình chia sẻ kinh nghiệm của mình.
Bạn có hay đợi tới lúc ngồi xuống viết content rồi mới bắt đầu nghĩ ý tưởng không?
Giống như ôm cây đợi thỏ vậy á. Ngồi cắn bút hoài mà nó không ra. Vừa tốn thời gian vừa mau nản nữa.
Thay vào đó bạn thử cách tiếp cận "Ý TƯỞNG NÀY LÀ CỦA CHÚNG MÌNH" nha.
Ý tưởng luôn có ở quanh ta. Chỉ cần ta làm được 2 việc: quan sát và ghi nhận.
Bước 1: Quan sát
Cụ Thu Giang Nguyễn Duy Cần có dùng một từ rất hay mà mình nhớ mãi: "tán thưởng". Nghĩa là biết nhìn đời bằng con mắt trẻ thơ để thấy muôn hình muôn vẻ.
Platon có nói: "Biết ngạc nhiên, đó là nguyên nhân của triết học."
Nói nôm na dễ hiểu hơn: bạn cần rèn luyện óc quan sát những chuyện khiến mình "ồ quao".
Những gì đọng lại trong mình, khiến mình rung động, thán phục hay có nhiều cảm xúc nhất. Đó chính là những chất liệu quý giá để biến thành content.
Ví dụ cụ thể:
- Câu nói của ai đó làm bạn suy ngẫm
- Tình huống bạn thấy mâu thuẫn, bất hợp lý
- Khoảnh khắc bạn nhận ra điều gì đó về bản thân
- Hành động của người khác khiến bạn bất ngờ
Bước 2: Ghi nhận
Đã quan sát rồi thì cần phải ghi lại ngay.
Đừng để ý tưởng bay mất. Tưởng là nhớ, nhưng thực ra nếu không take note ở đâu đó thì kiểu gì cũng quên.
Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng gặp trường hợp: đang tính nói chuyện gì đó, đột nhiên có việc khác xen vào, thành ra quên luôn dù chỉ mới giây phút trước thôi.
Sếp mình thường nói câu làm mình nhớ mãi: "Don't trust your memory".
Bởi vậy khi gặp cái gì hay ho, thú vị, mình thường ghi lại ngay vào notes trên iPhone hoặc sổ tay.
Pro tip: lẹ hơn nữa là tự gửi inbox Messenger/Zalo cho chính bạn nhen.
Xây "hệ sinh thái ý tưởng"
Sau 2 bước trên, ắt hẳn bạn cần xây dựng "hệ sinh thái ý tưởng". Không phải cứ ghi bừa bãi rồi để đó. Bạn cần có hệ thống để những ý tưởng này thực sự hữu ích.
Mình thường phân loại thành 2 category chính: chuyên môn và cuộc sống.
- Chuyên môn là những gì liên quan đến kỹ thuật viết content mình muốn chia sẻ.
- Cuộc sống là những câu chuyện, bài học trải nghiệm mà mình muốn gửi gắm.
Sau đó mình lưu trữ vào Notion thành bảng như này:
- Mỗi ý tưởng: ghi ngày tháng, context, cảm xúc lúc đó
- Tag theo chủ đề: #storytelling #mindset #tips #personal
- Status: Draft / Ready to write / Published
- Note thêm: góc độ có thể khai thác, audience nào sẽ thích
Dần dần tích lũy, bạn sẽ có được một kho báu ý tưởng cho bản thân.
Mỗi lần định viết gì, chỉ cần lặn lội vào đó, giống như đi chợ vậy. Lựa vài món mình thích "ăn" cho ngày hôm nay, rồi "cook" nó lên thôi.
Thực ra, những ý tưởng hay nhất thường đến từ những khoảnh khắc bạn không ngờ tới. Chỉ cần bạn đủ tinh ý để bắt được chúng.
Đơn giản thế thoai. Từ giờ, bạn hãy bắt đầu thu thập những khoảnh khắc "ồ quao" của riêng mình. Chắc chắn bạn sẽ không bao giờ thiếu ý tưởng để viết nữa.