Quên "kỷ luật" đi, đây mới là cách mình lấy lại 17 giờ mỗi tuần từ điện thoại

"You have time. You need discipline."

Hôm bữa mình có thấy post viral hơn 44k likes này lướt tới mình. Đọc vô thấy wow và thầm nghĩ: "Ồ chắc là mình cần kỷ luật hơn."

Nhưng có phải muốn là được đâu? 🥲

Con số khiến mình sốc

Chuyện là một tuần qua mình thấy thiếu thời gian vật vã. Không đủ để cho bản thân học hành phát triển hay đơn cử là viết content. Luôn trong trạng thái vội vàng, hối hả, và tự trách mình không đủ kỷ luật.

Bất ngờ, một ngày mình tình cờ kiểm tra Screen Time trên điện thoại. Con số hiện lên khiến mình sốc: trung bình 4 giờ mỗi ngày, và gần 17 giờ một tuần chỉ để lướt social media.

Đó là hơn 2 ngày làm việc full-time bị trôi vào lãng phí. Mình hoảng hốt trước tình trạng bất ổn này.

Không phải kỷ luật, mà là môi trường

Nếu chỉ dựa vào kỷ luật - tính cách luôn được xem trọng trong xã hội, thì không biết đến bao giờ mình mới vượt qua được "cám dỗ" này.

Tình cờ, mình tìm đến quyển Atomic Habits của tác giả best-seller James Clear và nhận ra một lối thoát mới phù hợp hơn cho những người-thiếu-kỷ-luật như mình. Đó chính là tác nhân môi trường xung quanh.

Trong khi kỷ luật là thứ khó kiểm soát và thường phụ thuộc vào trạng thái tinh thần, cảm xúc, năng lượng... thì môi trường xung quanh hoàn toàn có thể được thiết kế lại để giảm thiểu những tác nhân kích thích tiêu cực.

Não bộ chúng ta phản ứng với môi trường trước khi ý chí có cơ hội can thiệp. Khi notification hiện lên, cơ hội đầu tiên của chúng ta là phản ứng, không phải suy nghĩ. Đây là lý do tại sao kỷ luật thường thất bại trước môi trường.

Và điều đáng ngạc nhiên mà James Clear chỉ ra: "Kiểm soát bản thân không phải là một phẩm chất được sinh ra mà là kết quả của việc thiết kế lại môi trường của bạn." Bạn không cần dùng đến ý chí nếu bạn không gặp phải những dấu hiệu gây hại.

Xoá app

Với nhận thức mới này, mình đã thực hiện một hành động cực kỳ đơn giản: xoá liền toàn bộ các app social media khỏi điện thoại.

Không cần động lực. Không cần ý chí. Không cần kỷ luật.

Những ngày đầu tiên cho thấy kết quả đáng kinh ngạc: thời gian dành cho social của mình giảm hẳn 50%.

Điều thú vị là lúc cầm điện thoại lên theo phản xạ quen thuộc, mình chợt nhận ra không biết nên làm gì với nó nữa. Một cảm giác rất lạ nhưng cũng rất... giải thoát.

James Clear còn chỉ ra một điều rất thú vị: "It's easier to avoid temptation than resist it" (Tránh cám dỗ dễ hơn nhiều so với việc kháng cự nó).

Đây chính là lý do vì sao người có sự tự chủ cao thường dành ít thời gian hơn trong các tình huống cám dỗ - không phải vì họ có ý chí mạnh mẽ hơn, mà vì họ thiết kế môi trường để tránh phải đối mặt với cám dỗ từ đầu.

Thay vì tạo ra vòng lặp tiêu cực (lướt social → cảm thấy tốt tạm thời → tiếp tục lướt → cảm thấy tệ hơn → lại lướt), việc xoá app đã phá vỡ hoàn toàn vòng lặp này.

Bạn không cần phải chiến đấu, bạn chỉ cần thay đổi trò chơi.

Lần này khác

Tất nhiên, mình biết - và có lẽ bạn cũng vậy - rằng việc xoá app rồi tải lại sau vài ngày là một chu kỳ quá quen thuộc. Mình đã từng làm vậy nhiều lần trước đây.

Nhưng lần này có điều khác biệt.

Mình không còn nhìn việc này như một "thử thách ý chí tạm thời" mà là một chiến lược có cơ sở để thiết kế lại môi trường sống của mình. Việc tách mình khỏi môi trường social trở nên có lý trí và có mục đích hơn.

James Clear giải thích rất hay về điều này: "Những thói quen xấu không bao giờ biến mất hoàn toàn. Chúng chỉ được ẩn đi bởi những thói quen mới."

Bằng cách thay đổi môi trường, mình không phải liên tục chiến đấu với cám dỗ - mình đơn giản chỉ không gặp phải chúng nữa.

Mình sẽ tiếp tục duy trì thay đổi này và theo dõi xem mình sẽ đi được bao xa. Chắc chắn sẽ còn nhiều thử thách phía trước, nhưng hiểu biết mới về cơ chế thói quen đã tạo nền tảng vững chắc hơn cho hành trình này.

Bởi vậy mỗi khi bạn muốn thay đổi thói quen xấu hoặc phát triển thói quen mới, đừng chỉ trông chờ vào kỷ luật.

Hãy bắt đầu từ việc thiết kế lại môi trường của bạn.

Bạn đã thử kiểm tra Screen Time của mình chưa?

Bạn đang "🔥" bao nhiêu giờ mỗi tuần cho những điều không thực sự quan trọng?

Và thay vì cố gắng kỷ luật hơn, hãy thử thay đổi một yếu tố nhỏ trong môi trường của bạn và xem điều gì sẽ xảy ra.

Đôi khi không phải là bạn thiếu kỷ luật, mà là môi trường đang làm khó bạn mà thoai.