Có bao giờ bạn là người phỏng vấn nhưng lại run hơn cả ứng viên không?

Năm 2016, mình gặp đúng tình huống đó. Lần đầu tiên được giao nhiệm vụ phỏng vấn ứng viên mới - một bạn nữ, cựu học viên của Simple. Bạn ấy ngồi đối diện, thản nhiên, tự tin. Còn mình? Giọng nói lí nhí, tay cầm ly nước mời bạn mà run như cầy sấy. Tới giờ nhớ lại vẫn còn ám ảnh.

Thực ra thì trước đó mình đã nhát lắm rồi. Đặc biệt là nhát... gái. Cứ gặp phải nói chuyện hay tương tác gì là mình ngần ngại, ấp úng liền. Nhưng cái buổi phỏng vấn năm 2016 đó như một cột mốc đánh dấu khó phai vậy.

Cái tình huống "quê độ" đó sau này trở thành chuyện để các bô lão trong công ty lâu lâu lại lôi ra... troll mình. Gần 10 năm rồi mà họ vẫn nhớ và vẫn đùa. Nhưng với mình, nó không chỉ là chuyện để cười. Nó củng cố thêm một niềm tin mà mình đã ôm từ lâu: mình sợ nói chuyện với người lạ. Nói chuyện 1-1 đã khó rồi, nói trước nhóm đông càng áp lực hơn. Public speaking quả thật là điểm yếu chí mạng của mình.

Thế là mình tự thuyết phục bản thân rằng: "Ông trời không cho mình giỏi ăn nói, thì mình dùng ngòi bút để thay thế vậy." Nghĩ vậy, mình cảm thấy an toàn. Thoải mái. Mình có thể viết được những bài hay, và điều đó - trong đầu mình lúc bấy giờ - là đủ rồi. Nhưng cái sự an toàn đó... lại không giúp mình đi xa hơn được.

Câu nói làm mình giật mình

Cho đến một ngày, mình tình cờ xem được video của anh Vinh Giang - một thuyền nhân đã vươn mình thành công ở xứ người và trở thành chuyên gia đào tạo public speaking hàng đầu thế giới. Có một câu nói của anh đã thực sự làm mình giật mình.

"Nếu chuyên môn của bạn 7-8 điểm, nhưng khả năng diễn đạt chỉ ở mức 3-4 điểm, bạn nghĩ người ta sẽ đánh giá bạn ở mức mấy điểm?"

Bùm!

Câu nói đó đánh thẳng vào nỗi đau của mình. Nó khiến mình nhận ra: mình đã bao lâu rồi bị người khác đánh giá sai về năng lực chỉ vì không biết cách diễn đạt cho tốt.

Lúc đó mình còn thấy: cái suy nghĩ mình không có khiếu ăn nói đâu là một tư duy cố định và thực ra chỉ là cách mình tự giam cầm bản thân lại mà thôi. Nếu cứ tiếp tục như vậy, mình sẽ mãi mãi bị đánh giá sai, mãi mãi bị giới hạn trong vùng an toàn của những dòng chữ.

Anh Vinh Giang đã giúp mình nhận ra hai điều:

Một, kỹ năng nói hoàn toàn có thể rèn luyện được, giống như học chơi nhạc cụ vậy. Lúc đầu có thể khó nghe, chơi dở, nhưng nhờ luyện tập theo thời gian thì kỹ năng sẽ tiến bộ.

Hai, nếu mình không phát triển kỹ năng này, mình sẽ mãi mãi bất lợi trong việc thể hiện và được nhìn nhận đúng giá trị.

Học ăn, học nói

Thế là mình đặt quyết tâm: học ăn, học nói nhiều hơn.

Mình bắt đầu xem đều đặn các video của anh Vinh Giang để học tips nhỏ về cách luyện giọng, cách giữ nhịp thở, cách điều chỉnh ngữ điệu. Mình tham gia các buổi training nội bộ về kỹ năng đào tạo và thiết kế bài giảng - những buổi mà trước đây mình hay né tránh. Và quan trọng nhất - mình dấn thân nhiều hơn vào những cơ hội nói trước đám đông, dù biết rằng mình sẽ phải "thở oxy" mỗi lần như vậy.

Những lần đầu đứng chia sẻ trước nhóm, mình nói nhỏ đến nỗi các bạn khó nghe. Xong buổi là mình thở không ra hơi. Nhưng rồi dần dần, mình luyện được cách nói to hơn, giữ giọng đều hơn. Và mình nhận được những lời động viên, khích lệ từ mọi người. Những lời đó giúp mình tiếp tục cố gắng, giúp mình tin rằng mình đang đi đúng hướng.

Gần 10 năm sau

Giờ đây, gần 10 năm sau buổi phỏng vấn "huyền thoại" đó, mình đã có thể đứng lớp chia sẻ kinh nghiệm làm content cho các bạn giáo viên. Mình cũng tự tin hơn khi nói chuyện 1-1 với các bạn trong team.

Như hôm nay chẳng hạn - một ngày mình phải onboard member mới, dẫn đi ra mắt cả team, rồi ngồi làm 3 phiên performance review liên tục. Nhưng khác với 10 năm trước, giờ mình đã biết cách chuẩn bị từ trước: tới sớm để ổn định tâm lý, tự nhủ câu thần chú "Làm đại đi, không die được đâu" - và sống sót êm xuôi thiệt.

Tất nhiên, áp lực và thử thách vẫn còn đó. Mình vẫn thấy ngại ngùng, vẫn nói vấp váp đôi lúc. Nhưng khác biệt lớn nhất là: mình không còn bị giam trong niềm tin "mình không làm được" nữa. Mình biết rằng với mỗi lần thực hành, "cơ bắp" public speaking của mình lại phát triển thêm một chút, ngày một nở nang hơn.

Giờ đây mình còn phát hiện thêm một trạng thái tâm lý. Có nhiều chuyện chỉ vì mình không quen nên tâm trí thường phóng đại thành cái gì đó ghê gớm, đáng sợ lắm. Nhưng làm quen rồi thì tự nhiên nó lại dễ dàng hơn hẳn. Ăn thua chỉ là mình có dám vừa sợ mà vừa làm không thôi.

Và đó là bài học lớn nhất mình rút ra từ hành trình 10 năm này: Điểm yếu không phải là định mệnh. Nó chỉ là một kỹ năng cần dành nhiều thời gian để rèn luyện mà thôi.

Bởi vậy, cho dù bạn đang mắc kẹt với kỹ năng nào, hãy luôn nhớ rằng: khi bạn dám hành động dù sợ hãi, bạn đã đang bước đi trên con đường chinh phục nó rồi.